مراحل خلقت نيست . عليرغم نظريات مومنين و ما ديگران افراطى كه تعصب حتى با وجدان‌ترين آنها را نيز به اشتباه مىاندازد عقيدهء به تكامل ، مخالف با ضروريات دين نيست بلكه عكس آن است ، چگونه مىتوان تكامل را مطالعه كرد و به خدا ايمان نياورد . از زمان اوگوستين كبير كه در قرن چهارم مىزيسته تا امروز عدهء زيادى از دانشمندان كه قائل به خلقت بودند خلقت مستقيم را مثل صنعت صنعتگران قبول نداشتند بلكه ايشان معتقد بودند كه خلقت با تكامل انجام مىشود ، از نظر مذهب هم تكامل فوق العاده مهم است و هر فرد با وجدان بىتعصب را مستقيماً به خدا رهنمائى مىكند . « 1 » * * * اين مطلب هم كه مذهب با سازش همراه بوده و نام خدا با تخدير ، فقط از حلقوم كسى بيرون مىآيد كه يا بسيار بى خبر و كم مطالعه است و يا مغرض و معاند . از اسلام مترقى و مذهب واقعى نمىگويم ، كه همه جا حيات بخش بوده و جنبشهاى آزادى خواهى به وجود مىآورد ، يك گروه اندك مومن از فقير و غنى را يكدست نمود واشراف يهود خيبر و بنى قريظه و غيره و معاندين عربستان همه را سر جايشان نشاند و سپس از مرز روم و ايران و اروپا و افريقا گذشت ، خاور دور را با عمل مومنين به

--> ( 1 ) - اثبات وجود خدا ، ص 57 .